Türk-İş ile kamu sözleşmelerinde anlaşmaya varan AKP hükümeti, sendikalar üzerinde tuttuğu "Demoklesin Kılıcı"nı sallamaya başladı. AKP sendikalara toplu sözleşme yetkisinin yeni bir sistemle belirleneceğini belirtti. Yeni sisteme göre, bazı sendikaların sözleşme yetkisi düşecek.
Arka arkaya işçi düşmanı uygulamalara imza atan AKP hükümeti, sendikaların toplu sözleşme yetkisinin belirlendiği sistemi değiştirebileceği mesajını verdi. İşçi konfederasyonları ile Çalışma Bakanının katıldığı Üçlü Danışma Kurulu'nun son toplantısında gündeme getirilen değişikliğin çerçevesi muğlak bırakıldı. Böylece kamu sözleşmelerinin imzalanmasından hemen önce sendikalar üstü kapalı tehdit edildi.
Üçlü Danışma Kurulu'nda gündeme gelen değişikliğe göre, toplu sözleşme yetkisinin belirlenmesinde Çalışma Bakanlığı'na ait sendika üye sayıları ile birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu verileri de kullanılmaya başlanacak. Bugüne kadar toplu sözleşme yetkisi tespitleri, sendikaların Çalışma Bakanlığı'na bildirdiği ve gerçek rakamlar olmadığını herkesin bildiği üye sayıları üzerinden tespit ediliyordu.
Her yılın Ocak ve Temmuz aylarında bildirilen rakamlar üzerinden Çalışma Bakanlığı, yılda iki kez sendika üye sayıları ile toplu iş sözleşmesi yetkilerini ilan ediyor. Buna göre, 17 Temmuz'da yeni üye sayıları ile yetki tespitleri yayınlanacak. Danışma Kurulunda gündeme getirilen değişiklik uygulandığı takdirde hem yürümekte olan hem de yeni başlayacak toplu iş sözleşmeleri sürecinde bir karmaşa yaşanacak.
"Demoklesin Kılıcı": Yüzde 10'luk işkolu barajı
Sendikalar Kanunu'na göre, bir sendikanın örgütlü olduğu işkolunda toplu iş sözleşmesi imzalayabilmesi için, o işkolunda kayıtlı bulunan işçi sayısının yüzde 10'unu örgütlemiş olması gerekiyor. Sendikaların büyük kısmı, sendikal örgütlenme önünde türlü engeller olduğu için bu şartı karşılayamıyorlar. Bu nedenle, Çalışma Bakanlığı'na gerçek olmayan yüksek üye sayısı bilgileri bildiriyorlar. Bu tespit süreci, yıllardır hükümetler ve kamuoyu tarafından bilinen bir prosedür.
Hükümetler tarafından göz yumulan ancak sendikalar üzerinde de zaman zaman bir tehdit unsuru olarak kullanılan bu durum, öncekilerden farklı olarak AKP hükümetince daha fazla gündeme getirilmeye başlanmıştı. Ancak bugüne kadar tespit sürecinde yeni bir sistem fikri ortaya atılmamıştı.
Çalışma Bakanlığı kayıtlarına göre; Türk-İş 2 milyon 230 bin, Hak-İş 418 bin, DİSK ise 422 bin üye sayısına sahip bulunuyor.
AKP'nin sendikal operasyonu genişliyor
AKP 7 yıllık hükümetleri döneminde, "yandaş" sendika yaratmak konusunda hayli yol aldı. Hak-İş'in AKP'nin himayesinde güçlendirilmeye çalışılması dışında, Türk-İş yönetimine de AKP'ye yakın isimlerin seçilmesinde Başbakan Tayyip Erdoğan ile Cumhurbaşkanı Abdullah Gül konfederasyon içerisindeki tüm nüfuzlarını kullanmışlardı.
Türk-İş'in iki gün önce, taleplerinin çok altında bir sözleşmeye imza atması AKP'nin sendikalara dönük operasyonunun meyvelerini vermeye başladığını gösteriyor. Ayrıca Hak-İş'in bazı işkollarında tek yetkili sendika haline getirilmesi girişimleri sürdürülüyor. Bilindiği gibi Hak-İş, Türk-İş içerisindeki bazı sendikaların üyelerini kendi sendikalarına taşımaya çalışıyor.
Son olarak, Türk-İş üyesi Tek Gıda-İş ile Hak-İş üyesi Öz Gıda-İş arasında, Türk-İş'e bağlı Çaykur işçileri üzerinden ciddi bir gerilim çıkmıştı. Tek Gıda-İş, Çaykur'daki üyelerinin kurumun AKP'ye yakın yönetimi tarafından istifaya zorlanarak Öz Gıda-İş'e üye olmaya yönlendirildiğini iddia etmişti. İki sendika arasında başlayan tartışmada, sendikalar birbirlerini üye sayılarını şişirmekle suçlamıştı.
AKP hükümetinin, yetki belirleme süreci için gündeme getirdiği değişikliğin sendikaları pasifize etmek için yeni bir tehdit olarak mı kullanılacağı yoksa sendikal alanda köklü bir operasyonun ilk adımı mı olacağı merak konusu. Ancak her iki durumda da, AKP'ye muhalif sendikalar yeni ve ciddi bir baskı ile karşılaşmış olacak.
